Woning voor uw kind: ^{eigendom, huur en juridisch}

Sinds 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking getreden. De nieuwe landelijke regels voor het vergunningvrij plaatsen van mantelzorg- en familiewoningen worden echter uitgewerkt in het Besluit versterking regie volkshuisvesting. De beoogde ingangsdatum daarvan is 1 januari 2027.

Wanneer het Besluit versterking regie volkshuisvesting in werking treedt, wordt het in meer situaties mogelijk om vergunningvrij een familiewoning op het eigen erf te plaatsen. Zo kan een familiewoning bijvoorbeeld uitkomst bieden voor volwassen kinderen die door de woningnood moeilijk een betaalbare woning kunnen vinden.

Voorwaarde is wel dat aan de landelijke regels voor een vergunningvrije familiewoning wordt voldaan. Hoe zit dit juridisch in elkaar en wat gebeurt er als de situatie verandert? In dit artikel leggen we het uit.

Tweede woning in de tuin voor uw kind

Steeds meer ouders denken erover na: een tweede woning in de tuin, zodat hun kind op zichzelf kan wonen. Bijvoorbeeld omdat het lastig is om een betaalbare woning te vinden, of omdat samenwonen op één erf praktische voordelen heeft.

Maar hoe zit dat juridisch? Van wie is de woning? Mag er huur worden betaald? En wat gebeurt er als er iets verandert in de situatie? In dit artikel leggen we het uit.

Van wie is de extra woning eigenlijk?

Als ouders zeggen: “We willen een tweede woning in de tuin voor ons kind”, bedoelen ze vaak één van deze twee dingen:

• De ouders kopen de woning en het kind woont erin.
• Het kind koopt zelf de woning en plaatst die op het erf van de ouders.

Voor de wet- en regelgeving maakt dit geen verschil. Beide situaties zijn mogelijk.

Belangrijk om te weten: een woning die op een perceel wordt geplaatst, wordt automatisch eigendom van de eigenaar van de grond. Dus ook als het kind de woning betaalt, wordt de woning juridisch onderdeel van het perceel van de ouders. Wilt u dit anders regelen? Dan kan dat via de notaris. Daar kan bijvoorbeeld een recht van opstal (ook wel EA genoemd) worden vastgelegd. Daarmee kunt u juridisch regelen dat de woning niet automatisch eigendom wordt van de perceeleigenaar.

Kan een kind zelf een woonunit kopen en plaatsen op het erf van de ouders?

Ja, dat gebeurt vaak. De bewoner van de woonunit betaalt dan zelf de woning.

Wel moeten er duidelijke afspraken worden gemaakt over:

• Wie betaalt water en elektriciteit?
• Hoe wordt het verbruik gemeten?

Dit kan bijvoorbeeld met een tussenmeter. Daarmee wordt apart gemeten hoeveel energie en water er wordt gebruikt in de tweede woning.

Daarnaast is het verstandig om afspraken officieel vast te leggen bij de notaris. Zo voorkomt u misverstanden in de toekomst.

‍Wat gebeurt er als uw kind verhuist?

Verlaat uw kind de familiewoning, dan mag de woning niet automatisch door iemand anders worden bewoond. De vergunningsvrije regeling geldt uitsluitend voor de familieleden waarvoor de woning is toegestaan. Wilt u de woning anders gebruiken of verhuren, dan kunnen andere regels gelden.

Verhoogt een tweede woning de waarde van het perceel?

Een mantelzorg- of familiewoning op het erf kan invloed hebben op de WOZ-waarde, maar dit is afhankelijk van de juridische en feitelijke situatie.

Bij een tijdelijke mantelzorgwoning die na beëindiging van de mantelzorg of bij verkoop moet worden verwijderd, is de invloed op de WOZ-waarde doorgaans beperkt of nihil. Mag een woning permanent blijven staan en ook in de toekomst als zelfstandige woonruimte worden gebruikt, dan kan dit anders zijn. De extra woonruimte kan dan wel invloed hebben op de WOZ-waarde en in bepaalde situaties als afzonderlijk WOZ-object worden aangemerkt.

Voor familiewoningen onder de nieuwe landelijke regeling is op dit moment nog niet volledig uitgewerkt hoe deze in alle situaties voor de WOZ worden behandeld. De exacte gevolgen zullen daarom afhangen van de juridische status en het toegestane gebruik van de woning.

Los van de WOZ kan een extra woonmogelijkheid op het erf ook aantrekkelijk zijn bij verkoop. Een perceel waarop ruimte is voor bijvoorbeeld ouders of volwassen kinderen kan voor bepaalde kopers extra interessant zijn. Hoeveel financiële meerwaarde dit oplevert, is niet in een vast bedrag uit te drukken en hangt onder andere af van de woning, locatie en mogelijkheden van het perceel.
‍

Welke vragen moet u samen beantwoorden vóór u begint aan dit traject?

Voordat u een tweede woning in de tuin plaatst, is het belangrijk om samen duidelijke afspraken te maken. Bijvoorbeeld over:

Privacy:

Iedereen heeft behoefte aan een eigen plek. Hoe zorgt u dat er voldoende afstand en rust is?

Gebruik van de tuin

Wie doet welke werkzaamheden? En welke delen van de tuin zijn van wie?

Kostenverdeling

Wie betaalt water, elektriciteit en onderhoud?

Dagelijkse routines

Hoe gaat u om met bezoek, parkeren en gezamenlijke momenten?

Wat als er iets verandert?

Wat gebeurt er als iemand overlijdt of verhuist?

Door deze vragen vooraf te bespreken, voorkomt u spanningen later.
‍

Een tweede woning in de tuin vraagt om duidelijke afspraken

Een woning in de tuin voor uw kind kan een mooie oplossing zijn. Het biedt nabijheid en zelfstandigheid tegelijk. Maar het is geen kleine stap. Naast praktische zaken zijn er ook juridische en financiële keuzes die goed doordacht moeten worden. Door heldere afspraken te maken en deze vast te leggen bij de notaris, zorgt u voor rust en duidelijkheid: voor nu én voor de toekomst.

‍