Mantelzorgwoning in buitengebied

Mantelzorghuisvesting is een veelbesproken onderwerp, en dat is niet voor niets. In de praktijk zien we dat er bij zowel aanvragers als gemeenten veel vragen ontstaan. De regels zijn niet altijd even duidelijk en verschillen per situatie. Daarom behandelen wij regelmatig onderwerpen rondom mantelzorgwoningen, steeds op basis van de actuele wet- en regelgeving.

Een mantelzorgwoning in het buitengebied is voor veel mensen aantrekkelijk. Er is vaak meer ruimte, rust en privacy, terwijl de zorgverlener en zorgbehoevende toch dichtbij elkaar wonen. De belangrijkste vraag is dan: hoe regelt u de toestemming voor het plaatsen van een mantelzorgwoning in het buitengebied?

 

Wat wordt juridisch bedoeld met ‘buitengebied’?

Het woord buitengebied klinkt logisch, maar juridisch is het geen vaste landelijke term met één duidelijke definitie. In de praktijk bedoelt men hiermee:

het gebied buiten de bebouwde kom, waar gemeenten in het omgevingsplan (voorheen het bestemmingsplan) functies toekennen zoals agrarisch, natuur, recreatie of landelijk wonen.

Of een perceel officieel onder het buitengebied valt, bepaalt u dus niet op gevoel, maar door te kijken naar:

 

• • de plankaart van de gemeente

• de bijbehorende regels van het omgevingsplan

Maakt de bestemming van de grond verschil?

Ja, dit is zelfs één van de belangrijkste onderdelen bij de beoordeling of een mantelzorgwoning vergunningsvrij geplaatst mag worden. De bestemming bepaalt namelijk wat er op een perceel is toegestaan.

 

Woonbestemming

Dit is vaak de meest logische en “makkelijke” situatie. Wonen is hier al toegestaan, waardoor een (tijdelijke) mantelzorgwoning meestal beter past binnen de regels.

 

Agrarische bestemming

Hier gelden doorgaans strengere regels. Wonen is niet altijd toegestaan en er kunnen extra voorwaarden gelden, zoals:

 

• • beperkingen vanwege agrarische bedrijfsvoering

• • eisen aan landschappelijke inpassing

• specifieke plaatsingsregels

Gemengde bestemming

Dit verschilt per gemeente. Soms biedt een gemengde bestemming juist meer ruimte, omdat meerdere functies zijn toegestaan.

Kort gezegd: dezelfde mantelzorgwoning kan op het ene perceel vergunningsvrij zijn en op het andere niet, puur door de bestemming en lokale regels.

 

Vergunningsvrij bouwen: hoe zit dat?

De huidige wet- en regelgeving biedt belangrijke vergunningsvrije mogelijkheden voor mantelzorgwoningen. Deze zijn vastgelegd in het Besluit omgevingsrecht. Een mantelzorgwoning wordt daarin gezien als een bijbehorend bouwwerk.

Dat klinkt ingewikkeld, maar simpel gezegd betekent dit:

een extra gebouw op het erf dat bij de woning hoort, zoals een mantelzorgwoning.

Als zo’n bouwwerk wordt gebruikt voor mantelzorg, gelden er specifieke voorwaarden. De belangrijkste zijn:

 

• • De woning moet in zijn geheel of in delen verplaatsbaar zijn

• • De woning mag niet groter zijn dan 100 m²

• • Plaatsing is toegestaan in het achtererfgebied (minimaal 1 meter achter de voorgevel)

• • Buiten de bebouwde kom, binnen een woonbestemming

Omdat regels per gemeente verschillen, is het verstandig dit altijd vooraf te laten toetsen.

 

Welke rol speelt het omgevingsplan (bestemmingsplan)?

Het omgevingsplan is eigenlijk het juridische spelregelboek van de gemeente. Hierin staat onder andere:

 

• • wat er op een perceel mag (wonen, agrarisch, recreatie)

• • waar gebouwd mag worden (het bouwvlak)

• • hoe groot en hoe hoog gebouwd mag worden

• • of er extra eisen gelden, zoals landschappelijke inpassing of natuurregels

Ook als iets op het eerste gezicht vergunningsvrij lijkt, is het slim om dit te laten checken. Dat voorkomt vervelende verrassingen achteraf.

 

Handhaving: wat als de regels niet (meer) kloppen?

Als een mantelzorgwoning niet (meer) voldoet aan de regels, kan de gemeente handhaven. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als:

 

• • de mantelzorgrelatie is beëindigd

• • de woning permanent blijft staan terwijl dat niet mag

• • de woning groter is dan toegestaan of verkeerd is geplaatst

• • er gebouwd is zonder vergunning terwijl dat wel nodig was

Handhaving verschilt per gemeente. Soms gebeurt dit pas na een melding van omwonenden, maar gemeenten kunnen ook actief controleren. In het buitengebied ligt dit vaak extra gevoelig vanwege landschap, verstening en precedentwerking.

Mogelijke gevolgen zijn:

 

• • verplicht aanpassen of verwijderen van de woning

• • een waarschuwing met een termijn om het op te lossen

• een last onder dwangsom

Mantelzorgverklaring: wel of niet nodig?

Soms vraagt een gemeente om een bewijs van de mantelzorgsituatie. In de praktijk kan het gebeuren dat een huisarts deze verklaring niet wil of mag afgeven. Goed om te weten: er zijn alternatieven.

In samenwerking met een onafhankelijk, BIG-geregistreerd medisch adviesbureau bieden wij een oplossing. Zij kunnen na een consult een officiële verklaring afgeven die door de gemeente geaccepteerd kan worden.

 

Waarom niet altijd maximaal 100 m2 bouwen?

U mag in veel gevallen tot 100 m² vergunningsvrij benutten. Toch betekent “maximaal” niet automatisch “het slimst”.

Groter bouwen kan zorgen voor:

 

• • hogere kosten

• • meer impact op het erf en uitzicht

• • sneller discussie met gemeente of omgeving

• • ruimte die u misschien helemaal niet nodig heeft

Ons advies: bouw zo ruim als nodig is voor comfortabel en toekomstbestendig wonen, maar altijd passend bij de situatie, het perceel en de regels (de zogenoemde bruidsschat).

 

Vrijblijvende vergunningscheck

Wilt u zekerheid voordat u stappen zet? Wij voeren graag een vrijblijvende vergunningcheck voor u uit. U vult uw gegevens en die van de beoogde locatie in, en wij nemen contact met u op zodat u precies weet waar u aan toe bent.

Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor een mantelzorgwoning in het buitengebied? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen u graag verder.