Een mantelzorgwoning kan een goede oplossing zijn als u dichter bij elkaar wilt wonen om zorg of ondersteuning makkelijker te maken. Maar ook als er nog geen directe zorgbehoefte is, kan samenwonen in een mantelzorg- of familiewoning in veel situaties al mogelijk zijn.

Of zo’n woning bij uw situatie past, hangt onder andere af van het perceel, uw budget én hoe u als familie samen wilt wonen.

Met deze checklist krijgt u een eerste beeld van de belangrijkste afwegingen.

1. Wordt de zorg makkelijker als u dichter bij elkaar woont?

Dit is vaak de belangrijkste reden om voor een mantelzorgwoning te kiezen. Denk aan uw eigen situatie:

• Heeft uw ouder of familielid regelmatig hulp nodig?
• Moet u nu vaak heen en weer rijden om te helpen?
• Zou het geruststellen als er altijd iemand dichtbij is?
• Verwacht u dat de zorgbehoefte de komende jaren toeneemt?
• Kan dichtbij wonen helpen om langer zelfstandig te blijven wonen?

Past dit bij uw situatie? Dan kan een mantelzorgwoning de dagelijkse ondersteuning een stuk eenvoudiger maken.

2. Wilt u dichtbij elkaar wonen, maar wel zelfstandig blijven?

Met een mantelzorgwoning woont u op hetzelfde erf, maar heeft ieder een eigen woonruimte. Dat geeft zelfstandigheid en privacy, terwijl hulp dichtbij is. Bespreek samen:

• Wil iedereen deze stap daadwerkelijk zetten?
• Hoe belangrijk is een eigen voordeur en eigen leefruimte?
• Hoe gaat u om met privacy?
• Wanneer loopt u wel of juist niet bij elkaar binnen?
• Welke hulp verwacht degene die in de mantelzorgwoning gaat wonen?
• Wat verwacht de mantelzorger zelf?

Past dit bij uw situatie? Dichtbij wonen werkt vooral goed wanneer beide kanten duidelijke verwachtingen hebben en een eigen leven kunnen blijven leiden.

3. Is er voldoende ruimte op het erf?

Er moet niet alleen plek zijn voor een woning. De mantelzorgwoning moet ook prettig bereikbaar zijn en voldoende privacy en buitenruimte bieden. Kijk bijvoorbeeld naar:

• de beschikbare ruimte in de tuin of op het erf
• de bereikbaarheid van de toekomstige woning
• de afstand tot de hoofdwoning
• privacy voor beide huishoudens
• mogelijkheden voor water, elektriciteit en riolering
• de regels die voor uw erf gelden.

Ook met een kleinere tuin zijn er soms mogelijkheden. Het kan dan wel nodig zijn om een vergunning aan te vragen, bijvoorbeeld wanneer uw plannen niet binnen de standaardregels passen. Gemeenten zijn in bepaalde situaties bereid om hiervan af te wijken en een vergunning te verlenen. Een kleinere tuin betekent dus niet automatisch dat een mantelzorgwoning niet mogelijk is.

Weet u niet zeker wat er op uw erf mogelijk is? Met een beoordeling van het erf kan worden bekeken welke mogelijkheden er op uw locatie zijn.

Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan.

4. Kan de woning meegroeien met de zorgbehoefte?

Een mantelzorg- of familiewoning is vaak bedoeld voor de lange termijn. Denk daarom niet alleen na over wat nu prettig is, maar ook over hoe de woon- en zorgbehoefte binnen de familie over vijf, tien of zelfs twintig jaar kan veranderen.

Let bijvoorbeeld op:

• gelijkvloers wonen
• een toegankelijke badkamer
• voldoende brede doorgangen
• ruimte voor een rollator of rolstoel
• mogelijkheden voor hulpmiddelen
• ruimte om thuiszorg te ontvangen.

Soms verandert niet alleen de zorgbehoefte, maar ook wie er in de woning woont. Zo spraken we een familie die eerst een familiewoning op het erf wilde plaatsen voor hun zoon. Wanneer de ouders later kleiner en behapbaarder willen wonen, kunnen zij van woning ruilen: hun zoon en zijn gezin verhuizen naar de grote woning en de ouders naar de familiewoning. In de toekomst kan die woning eventueel weer een nieuwe functie krijgen binnen de familie, bijvoorbeeld voor de kleinkinderen.

Past dit bij uw situatie? Kijk dan niet alleen naar wat u nú nodig heeft, maar kies bij voorkeur voor een woning die ook bij toekomstige levensfasen en veranderende zorgbehoeften past.

5. Is zelfstandig wonen nog mogelijk?

Een mantelzorgwoning brengt hulp dichtbij, maar degene die erin woont, heeft nog steeds een eigen woning. Vraag uzelf daarom af:

• Kan mijn ouder of familielid grotendeels zelfstandig wonen?
• Welke dagelijkse ondersteuning is nodig?
• Kan familie die ondersteuning bieden?
• Is daarnaast professionele thuiszorg nodig?
• Kan die zorg veilig in de woning worden geleverd?
• Wat gebeurt er als de zorgbehoefte verder toeneemt?

Het doel hoeft niet te zijn dat iemand alles zelfstandig kan. Het gaat erom dat de benodigde ondersteuning thuis georganiseerd kan worden, en dat u weet wat er van u en uw gezin verwacht wordt qua mantelzorg.

6. Past een mantelzorgwoning binnen uw budget?

De totale kosten bestaan uit meer dan alleen de woning zelf. Houd bijvoorbeeld rekening met:

• aanschaf of huur van de woning
• locatie werkzaamheden
• transport
• inrichting
• energie
• verzekering
• onderhoud.

Kijk daarnaast naar de verwachte gebruiksduur. Verwacht u de woning maar voor een relatief korte periode nodig te hebben? Dan kan een andere oplossing financieel aantrekkelijker zijn, zoals de huuroplossing van Domuscura. Bij langdurig gebruik biedt een mantelzorgwoning juist meer mogelijkheden: wanneer de zorgsituatie verandert, kan de woning bijvoorbeeld binnen de familie als familiewoning in gebruik blijven.

‍Meer je weten komen over onze familiewoningen?

7. Kunt u goede afspraken maken over geld en eigendom?

Wanneer ouders en kinderen samen investeren, kunnen financiële keuzes later gevolgen hebben. Het is daarom verstandig hier vooraf over na te denken. Bespreek onder andere:

• Wie betaalt de mantelzorgwoning?
• Wie wordt eigenaar van de woning?
• Wie betaalt de maandelijkse energie kosten?
• Wat gebeurt er als de woning niet meer nodig is?
• Wat gebeurt er bij verkoop van de hoofdwoning?
• Welke gevolgen zijn er voor een toekomstige erfenis?
• Moeten broers of zussen bij bepaalde afspraken worden betrokken?

Laat u bij belangrijke financiële, fiscale of juridische keuzes indien nodig onafhankelijk adviseren.

8. Past deze oplossing ook bij uw plannen voor later?

Een zorgsituatie kan veranderen, maar ook de woonbehoefte binnen uw familie. Kijk daarom verder dan het moment waarop de mantelzorgwoning wordt geplaatst. Bespreek samen:

• Hoe lang verwachten we de woning in eerste instantie nodig te hebben?
• Wat als er over enkele jaren meer zorg nodig is?
• Wat gebeurt er als degene die er woont verhuist of overlijdt?
• Kan de woning daarna een andere functie krijgen binnen de familie?
• Zouden kinderen of kleinkinderen er later kunnen wonen?
• Is de investering met het oog op de langere termijn nog steeds logisch?

Een mantelzorgwoning kan daarmee een oplossing zijn voor meer dan één levensfase. Misschien is de woning nu bedoeld voor een ouder die zorg nodig heeft, maar kan deze later worden gebruikt door een kind of kleinkind. Vergelijk de mantelzorgwoning ook met andere mogelijkheden, zoals aanpassingen aan de huidige woning, meer thuiszorg of verhuizen naar een andere woning. Zo maakt u een weloverwogen beslissing voor uw unieke situatie.