Wat betekent het juridisch als een perceel een agrarische bestemming heeft?

Een agrarische bestemming betekent dat de grond volgens het bestemmingsplan bedoeld is voor landbouw, veeteelt of andere agrarische activiteiten. Wonen is meestal alleen toegestaan voor de agrariër zelf, bijvoorbeeld in een bedrijfswoning.

Een mantelzorgwoning mag op agrarische grond worden geplaatst als dit binnen een bestaand woonvlak of erf gebeurt. Wijkt de locatie hiervan af, dan kan dit in sommige gevallen alsnog via een omgevingsvergunning. Hiervoor is wel een goede onderbouwing nodig.

Waarom is een mantelzorgwoning op agrarische grond complexer dan bij een woonbestemming?

Het belangrijkste verschil is dat ‘wonen’ ondergeschikt is aan het agrarisch gebruik van de grond. Dat betekent dat u vaak niet vergunningsvrij kunt bouwen en dat de gemeente moet beoordelen of zij wil afwijken van het bestemmingsplan. Daarnaast spelen factoren zoals milieu een grotere rol, bijvoorbeeld geur en geluid vanuit agrarische activiteiten.

Sinds 2025 is dit beleid verder versoepeld via de vangnetregeling, zoals opgenomen in de Omgevingswet. Gemeenten zijn hierdoor vaak welwillend, zeker omdat een mantelzorgwoning meestal tijdelijk en verplaatsbaar is.

Maakt het uit of het agrarisch bedrijf nog actief is?

Ja, dit maakt zeker uit. Bij een actief agrarisch bedrijf is er soms meer ruimte voor een mantelzorgoplossing, maar moet u ook rekening houden met milieuregels en de bedrijfsvoering.

Is het bedrijf gestopt, dan kan de gemeente juist vragen om een herbestemming naar wonen. Dit is vaak een uitgebreider en langduriger traject.

Staat een agrarische bestemming het plaatsen van een mantelzorgwoning toe?

In principe wel, mits er sprake is van een agrarische bestemming met een woonvlak of erf, of als het bestemmingsplan dit toestaat. Is dat niet het geval, dan moet er altijd een omgevingsvergunning worden aangevraagd om hiervan af te wijken.

Welke vergunningen zijn meestal nodig?

In de meeste gevallen heeft u een omgevingsvergunning nodig om af te wijken van het bestemmingsplan. Bent u benieuwd welke vergunningen u nodig heeft? Vraag dan een vergunningscheck aan, en wij zoeken het voor u uit.

Is een mantelzorgwoning op agrarische grond tijdelijk of permanent?

In vrijwel alle gevallen is een mantelzorgwoning tijdelijk en gekoppeld aan de mantelzorgsituatie. Met de nieuwe wetgeving rondom familiewoningen vervalt de mantelzorgverklaring en kan een eerstegraads bloedverwant, na beëindiging van de mantelzorg, ook in de woning blijven wonen. De woning blijft daarbij een roerend goed.

Permanente bewoning is alleen mogelijk als de bestemming wordt aangepast. Dit is vaak een complex en langdurig traject.

Conclusie: wat betekent dit voor uw situatie?

Een mantelzorgwoning op agrarische grond is vaak mogelijk, maar niet vanzelfsprekend. De agrarische bestemming zorgt ervoor dat wonen ondergeschikt blijft, waardoor u bijna altijd te maken krijgt met een vergunning en aanvullende beoordeling.

Door goed te kijken naar het woonvlak, het bestemmingsplan, de status van het agrarisch bedrijf en door uw plan goed te onderbouwen, vergroot u de kans dat de gemeente akkoord gaat met uw aanvraag.

‍